Pierwsza pomoc w wypadkach komunikacyjnych

Wypadki komunikacyjne są jedną z głównych przyczyn urazów i zgonów na świecie. Szybka i właściwa reakcja świadków zdarzenia może uratować życie i zmniejszyć skutki obrażeń. Znajomość podstawowych zasad pierwszej pomocy pozwala na skuteczne działanie w sytuacjach kryzysowych i zwiększa szanse na przeżycie poszkodowanych do momentu przybycia służb ratunkowych.

Bezpieczeństwo ratownika i ocena sytuacji

Zanim podejmiemy jakiekolwiek działania, należy zadbać o własne bezpieczeństwo oraz upewnić się, że miejsce zdarzenia nie stanowi zagrożenia dla ratownika i innych uczestników ruchu.

• Zatrzymaj pojazd w bezpiecznym miejscu i włącz światła awaryjne.
• Załóż kamizelkę odblaskową, jeśli masz ją w samochodzie.
• Ustaw trójkąt ostrzegawczy w odpowiedniej odległości:
  • 100 m na autostradzie,
  • 50 m poza obszarem zabudowanym,
  • 30 m w terenie zabudowanym.
• Oceń liczbę poszkodowanych i ich stan – jeśli jest ich wielu, zgłoś to dyspozytorowi podczas wzywania pomocy.

Wezwanie służb ratunkowych

Po zabezpieczeniu miejsca zdarzenia należy jak najszybciej wezwać pomoc. W Europie uniwersalnym numerem alarmowym jest 112, który połączy nas z operatorem odpowiednich służb ratunkowych.

Podczas rozmowy z dyspozytorem należy podać:

• Miejsce zdarzenia (dokładną lokalizację, numer drogi, charakterystyczne punkty).
• Liczbę poszkodowanych oraz ich stan (przytomność, oddech, widoczne obrażenia).
• Charakter wypadku (zderzenie czołowe, potrącenie, dachowanie, pożar pojazdu itp.).
• Informację, czy ktoś został zakleszczony w pojeździe lub czy występuje zagrożenie, np. wyciek paliwa.
• Swoje imię i nazwisko oraz numer telefonu kontaktowego.

Nie należy rozłączać się, dopóki dyspozytor na to nie pozwoli – może on mieć dodatkowe pytania lub udzielać wskazówek dotyczących udzielania pierwszej pomocy.

Pierwsza pomoc dla poszkodowanych

1. Ocena stanu poszkodowanego

Po wezwaniu pomocy należy podejść do poszkodowanego i sprawdzić jego stan, stosując zasadę „ABC”:

• A – Airways (drożność dróg oddechowych) – sprawdź, czy poszkodowany oddycha swobodnie, czy nie ma ciał obcych w jamie ustnej.
• B – Breathing (oddech) – oceń, czy poszkodowany oddycha (obserwacja klatki piersiowej, nasłuchiwanie).
• C – Circulation (krążenie) – sprawdź tętno i ewentualne krwawienia.

2. Resuscytacja krążeniowo-oddechowa (RKO)

Jeśli poszkodowany jest nieprzytomny i nie oddycha, należy rozpocząć RKO:

• Ułożyć poszkodowanego na plecach na twardym podłożu.
• Uciskać klatkę piersiową na głębokość 5-6 cm, z częstotliwością 100-120 uciśnięć na minutę.
• Wykonywać 30 uciśnięć i 2 oddechy ratownicze (jeśli potrafimy).
• Kontynuować resuscytację do przyjazdu służb ratunkowych lub odzyskania przytomności przez poszkodowanego.

3. Krwotoki i rany

• W przypadku silnego krwotoku należy uciskać ranę czystym materiałem (np. opatrunkiem lub kawałkiem odzieży).
• Jeśli krwawienie nie ustępuje, można założyć opaskę uciskową powyżej rany.
• Nie wyciągać ciał obcych z rany – mogą tamować krwawienie.

4. Urazy kręgosłupa

Wypadki komunikacyjne często powodują uszkodzenia kręgosłupa, zwłaszcza w odcinku szyjnym. Jeśli poszkodowany jest przytomny, ale podejrzewamy uraz kręgosłupa:

• Nie ruszać go, jeśli nie ma bezpośredniego zagrożenia życia (np. pożar pojazdu).
• Stabilizować głowę i szyję, trzymając je w jednej pozycji do przyjazdu ratowników.

5. Wydobywanie poszkodowanego z pojazdu

Nie należy wyciągać poszkodowanego z pojazdu, jeśli nie ma takiej konieczności. Jedynym wyjątkiem jest sytuacja, gdy:

• Występuje bezpośrednie zagrożenie (pożar, wyciek paliwa, brak oddechu).
• Konieczna jest resuscytacja krążeniowo-oddechowa.

Jeśli trzeba wydostać poszkodowanego, stosuje się chwyt Rauteka – polega on na podtrzymaniu poszkodowanego pod pachami i ostrożnym wyciągnięciu go w bezpieczne miejsce.

Dodatkowe środki ostrożności

• Nie podawaj poszkodowanemu jedzenia ani picia – może to utrudnić ewentualny zabieg medyczny.
• Nie zostawiaj poszkodowanego samego – monitoruj jego stan i reaguj na zmiany.
• Unikaj zbędnego poruszania rannego, szczególnie przy podejrzeniu urazów kręgosłupa.
• Jeśli poszkodowany jest w szoku (blady, zimny pot, osłabienie), ułóż go w pozycji przeciwwstrząsowej – nogi uniesione, jeśli nie ma urazu głowy lub kręgosłupa.

Pierwsza pomoc w wypadkach komunikacyjnych to przede wszystkim zachowanie spokoju, zabezpieczenie miejsca zdarzenia i wezwanie odpowiednich służb. Następnie należy ocenić stan poszkodowanych i podjąć działania ratunkowe, takie jak resuscytacja, tamowanie krwotoków czy stabilizacja kręgosłupa. Każda sekunda może decydować o życiu, dlatego szybka i właściwa reakcja świadków zdarzenia jest kluczowa.

Znajomość podstawowych zasad pierwszej pomocy może sprawić, że w krytycznym momencie będziemy w stanie uratować życie – zarówno swoje, jak i innych uczestników ruchu drogowego.

Źródła:

1. Policja Lubuska: Artykuł omawia uprawnienia kierującego działaniami ratowniczymi oraz zasady postępowania podczas wypadku drogowego – lubuska.policja.gov.pl
2. Centrum Ratownictwa: Poradnik dla kierowców zawierający informacje o zabezpieczaniu miejsca zdarzenia, wezwaniu pomocy oraz udzielaniu pierwszej pomocy – centrumratownictwa.com
3. Kursy SOS: Przewodnik po procedurach pierwszej pomocy w wypadkach drogowych, w tym informacje o resuscytacji krążeniowo-oddechowej (RKO) – kursysos.pl