Co determinuje wybór gaśnicy do danego rodzaju pożaru?
Błędem jest zastosowanie jakiejkolwiek gaśnicy w przypadku wystąpienia pożaru. Aby skutecznie wygasić źródło ognia, należy wybrać do tego odpowiedni typ środka gaśniczego. W innym wypadku można doprowadzić do wzrostu poziomu zagrożenia, jeśli dana substancja, znajdująca się w butli, doprowadzi do rozprzestrzenienia się ognia albo do poważnych obrażeń użytkownika bądź osób będących w pobliżu. Wyjaśniamy podstawowy podział tych urządzeń gaśniczych.
Czynnik determinujący wybór gaśnicy
Aby gaśnica spełniała swoje funkcje i przeciwdziała zagrożeniom bezpieczeństwa wynikającym z niekontrolowanego rozprzestrzeniania się ognia, należy dokonać właściwego jej wyboru do rodzaju pożaru. Jest to zależne od rodzaju spalającego się materiału bądź substancji. Informacje na temat przeznaczenia danej gaśnicy zawsze znajdują się na jej etykiecie – piktogramy oznaczają odpowiednią grupę pożarową i określają, jaka substancja znajduje się w butli i jest zdolna do wygaszenia konkretnego typu ognia.
Wiedza na ten temat jest niezwykle ważna, gdyż bezpośrednio wpływa na efektywność akcji gaśniczej. Jeśli do gaszenia pożaru zostanie zastosowana nieodpowiednia gaśnica, może to przyczynić się do rozprzestrzenienia się ognia na większy obszar i zwiększenia pola niebezpieczeństwa dla ludzi, mienia i środowiska. Przykładowo zastosowanie wody podczas gaszenia metali wywoła reakcje chemiczną i wytworzą się toksyczne związki.
Wyodrębniono pięć grup pożarowych i określono, jakie typy gaśnic będą najskuteczniejsze podczas gaszenia danego rodzaju zagrożenia pożarowego.
Grupa A – pożary ciał stałych
Aby ugasić pożar ciał stałych najlepiej jest zastosować gaśnicę proszkową lub pianową, ewentualnie jeszcze wodę bądź gaśnicę wodną. W wyniku ich działania dochodzi do schłodzenia palących się materiałów i ograniczenia dostępu do tlenu.
Grupa B – pożary cieczy
Przy tej grupie pożarów najlepiej jest zastosować gaśnice proszkową albo pianową. Tworzą barierę izolującą materiał palny od tlenu.
Grupa C – pożary gazów
Jest to niezwykle niebezpieczna grupa pożarowa. Spalanie się gazów jest trudne do ugaszenia, a chwila nieuwagi może doprowadzić do wybuchu. Na samym początku ważne jest, aby odciąć dopływ gazu (o ile jest to możliwe). W celu ugaszenia płomieni należy użyć gaśnicy proszkowej, śniegowej albo halonowej. Podane środki gaśnicze bezpiecznie tłumią ogień i ograniczają ryzyko eksplozji.
Grupa D – pożary metali
Ten rodzaj pożaru wymaga specjalnych środków gaśniczych. Pomyłka może stwarzać szczególne zagrożenie bezpieczeństwa dla otoczenia. Wygaszenie takich płomieni jest trudne, gdyż część metali nawet nie potrzebuje dostępu do tlenu. Efektywność działań gaśniczych zapewnia gaśnica proszkowa, która skutecznie tłumi ogień i nie wchodzi z metalami w niebezpieczne związki chemiczne.
Grupa F – pożary tłuszczów
Tłuszcze roślinne i zwierzęce, na ogół wykorzystywane w kuchni, osiągają bardzo wysokie temperatury. Nieprawidłowy dobór gaśnicy może spowodować rozprzestrzenienie się tłuszczu po całym pomieszczeniu i zwiększenie zagrożenia dla zdrowia innych osób. Wymagają więc użycia specjalnych gaśnic. W żadnym przypadku nie można użyć w tym celu wody. Najlepiej sprawdzą się gaśnice proszkowe, pianowe lub śniegowe z oznaczeniem F. Będą bezpiecznie neutralizować wysoką temperaturę i izolować tłuszcz od tlenu. Aby ugasić ten rodzaj pożaru, można również użyć koca gaśniczego albo nawet przykrywki.
Według przepisów obowiązujących w Polsce gaśnice są obowiązkowym wyposażeniem budynków mieszkalnych, zakładów pracy i samochodów. Każda osoba powinna zostać przeszkolona z zakresu ich użycia na szkoleniach BHP. Nacisk na to jest położony, gdyż ich wykorzystanie zmniejsza zagrożenie pożarowe w danym miejscu. W niejednym przypadku są w stanie zapobiec dalszemu rozprzestrzenianiu się ognia, o ile zostaną wykorzystane w początkowej fazie pożaru.
Należy pamiętać o tych kluczowych elementach zastosowania gaśnic: ich konserwacji i kontroli daty ważności, edukacji społeczeństwa w zakresie zasad BHP i odpowiednim doborze typu gaśnicy do rodzaju pożaru.
Źródła:
Gaśnice, www.bezpieczenstwo-bhp.pl, [dostęp: 16.01.2025].
Grupy pożarowe – co oznaczają i jakie wyróżniamy?, www.cntsystem.pl, [dostęp: 16.01.2025].
Grupy pożarów – poznaj zasady skutecznego działania w sytuacji pożaru, www.bhp-ciolka.com.pl, [dostęp: 16.01.2025].
Rodzaje gaśnic i ich zastosowanie, www.fireproof24.pl, [dostęp: 16.01.2025].
Rodzaje pożarów i zalecane postępowanie, www.alfafire.pl, [dostęp: 16.01.2025].
