Norma EN ISO 11611 - odzież ochronna do spawania: klasa 1 i 2
Te cyfry na etykiecie twojej kurtki spawalniczej to nie przypadkowe oznaczenia - EN ISO 11611 klasa 1 lub 2 określa, czy twoja odzież ochronna wytrzyma rozpryski stopionego metalu z łuku spawalniczego. Norma EN ISO 11611 definiuje minimalne wymagania dla odzieży roboczej chroniącej przed zagrożeniami spawalniczymi: rozpryskami metalu, krótkotrwałym kontaktem z płomieniem i promieniowaniem UV od łuku. W przeciwieństwie do ogólnej normy termicznej EN ISO 11612, ta norma jest dedykowana wyłącznie procesom spawania i uwzględnia specyficzne warunki pracy spawacza.
Wymagania normy EN ISO 11611 dla odzieży spawalniczej
Norma EN ISO 11611 obejmuje kompletną odzież ochronną: kombinezony, kurtki, spodnie, fartuchy, rękawy, getry i kaptury. Każdy element musi przejść testy odporności na rozpryski stopionego metalu, rozprzestrzenianie płomienia i odporność na promieniowanie cieplne.
Materiał odzieży spawalniczej musi być samogasnący - po odsunięciu od źródła ognia gaśnie samoczynnie w czasie krótszym niż 2 sekundy. Dodatkowo norma wymaga, aby wszystkie metalowe elementy (zamki, guziki, klamry) były zakryte klapami materiału - odsłonięte części metalowe mogą gromadzić rozpryski i powodować oparzenia.
Rozkładając to na czynniki pierwsze, odzież musi spełnić konkretne parametry: indeks rozprzestrzeniania płomienia poniżej 3, czas dogaszania krótszy niż 2 sekundy oraz brak tworzenia się dziur lub roztopionych kropli podczas testu płomieniem.
Różnice między klasą 1 a klasą 2 ochrony
Klasy ochrony w normie EN ISO 11611 różnią się poziomem odporności na rozpryski stopionego metalu. Diabeł tkwi w szczegółach - wybór niewłaściwej klasy może oznaczać niewystarczającą ochronę.
| Kryterium | Klasa 1 | Klasa 2 |
|---|---|---|
| Technika spawania | Lekka (TIG, MIG niska moc, lutowanie) | Ciężka (MMA, cięcie tlenowe, żłobienie) |
| Test rozprzysków | 15 kropli stopionego metalu | Powyżej 25 kropli stopionego metalu |
| Temperatura testowa | 900°C | 900°C (większa ilość kropli) |
| Zastosowanie | Spawanie w osłonie gazów, lutowanie | Spawanie elektrodą otuloną, cięcie |
Klasa 2 zapewnia wyższy poziom ochrony przed większą ilością rozprzysków metalu. W rzeczywistości oznacza to, że podczas testów odzież klasy 2 musi wytrzymać ponad 25 kropli stopionego metalu o temperaturze 900°C, podczas gdy klasa 1 - tylko 15 kropli.
EN ISO 11611 vs EN ISO 11612: które wybrać?
Często spotykam się z pytaniem o różnice między tymi normami. EN ISO 11611 jest dedykowana spawaniu, EN ISO 11612 - ogólnej ochronie termicznej.
Norma EN ISO 11611 uwzględnia specyficzne zagrożenia spawalnicze: promieniowanie UV od łuku spawalniczego, rozpryski stopionego metalu o wysokiej temperaturze i krótkotrwały kontakt z płomieniem. EN ISO 11612 chroni przed ogólnymi zagrożeniami termicznymi w hutach, odlewniach czy przy piecach przemysłowych.
Na stanowisku spawalniczym stosuj wyłącznie odzież z certyfikatem EN ISO 11611 - tylko ta norma gwarantuje ochronę przed promieniowaniem UV łuku spawalniczego.
Oznaczenia i piktogramy na odzieży spawalniczej
Etykieta na odzieży spawalniczej zawiera kluczowe informacje o poziomie ochrony. Oznaczenie "EN ISO 11611 klasa 2 A1+A2" dekoduje się następująco:
EN ISO 11611 - numer normy
Klasa 2 - wyższy poziom ochrony przed rozpryskami
A1 - odzież przeszła test rozprzestrzeniania płomienia powierzchniowego
A2 - odzież przeszła test rozprzestrzeniania płomienia brzegowego
Piktogram przedstawia sylwetkę spawacza z łukiem spawalniczym i liczbę klasy ochrony. Każda literka ma tu znaczenie - brak oznaczenia A1 lub A2 oznacza, że odzież nie przeszła wszystkich wymaganych testów.
Wybór odpowiedniej klasy ochrony dla różnych technik spawania
Wybór klasy ochrony zależy od intensywności pracy i rodzaju spawania. Spawanie TIG charakteryzuje się małą ilością rozprzysków - wystarczy klasa 1. Spawanie elektrodą otuloną (MMA) generuje znacznie więcej rozprzysków o wyższej temperaturze - konieczna jest klasa 2.
Przy cięciu tlenowym i żłobieniu łukowym powstają duże ilości iskier i rozprzysków metalu. W takich warunkach odzież spawalnicza EN ISO 11611 klasy 2 jest obowiązkowa. Dodatkowo rozważ stosowanie dodatkowych osłon: fartucha spawalniczego, rękawów lub getów.
Kompletne wyposażenie spawacza zgodne z normami EN obejmuje nie tylko odzież, ale także rękawice EN 12477, maskę spawalniczą i obuwie ochronne klasy S3.
Źródła:
PN-EN ISO 11611:2015-11 - wersja polska, sklep.pkn.pl, [dostęp: 2026-03-20].
Odzież chroniąca przed gorącymi czynnikami termicznymi - Dla spawaczy, archiwum.ciop.pl, [dostęp: 2026-03-20].
Odzież ochronna do prac spawalniczych, ciop.pl, [dostęp: 2026-03-20].
