Czynniki uciążliwe przy pracy z komputerem - zagrożenia BHP
Te cyfry na twoim skierowaniu na badania lekarskie to nie przypadkowe oznaczenia. Przy pracy z komputerem do czynników uciążliwych należą przede wszystkim obciążenie statyczne, wzrokowe i psychiczne - każdy z nich ma swój kod i konkretne znaczenie dla twojego zdrowia.
Rozkładając to na czynniki pierwsze, praca przy monitorze ekranowym generuje szereg zagrożeń, które prawodawca sklasyfikował jako czynniki uciążliwe. W rzeczywistości oznacza to, że pracodawca ma obowiązek kierować cię na badania lekarskie i zapewnić odpowiednie warunki pracy.
Pełna lista czynników uciążliwych przy pracy z komputerem
Konkretnie mówiąc, przy pracy z komputerem występują następujące czynniki uciążliwe:
Czynniki fizyczne:
- Obciążenie statyczne układu mięśniowo-szkieletowego
- Obciążenie wzroku przez długotrwałą pracę z monitorem
- Promieniowanie elektromagnetyczne (głównie w starszych monitorach)
- Nieprawidłowe oświetlenie stanowiska pracy
- Hałas generowany przez urządzenia (wentylatory, drukarki)
Czynniki ergonomiczne:
- Praca w wymuszonej pozycji ciała
- Powtarzalne ruchy rąk i nadgarstków
- Niewłaściwe parametry stanowiska pracy (wysokość biurka, fotela)
- Obciążenie kręgosłupa w pozycji siedzącej
Czynniki psychofizyczne:
- Obciążenie psychiczne związane z koncentracją
- Stres wynikający z presji czasowej
- Monotonia pracy
- Nadmierne obciążenie pracą
Zagrożenia przy pracy z komputerem - skutki zdrowotne
Na co dzień przekłada się to na konkretne problemy zdrowotne. Wedlug danych z Centralnego Instytutu Ochrony Pracy, najczęstsze skutki długotrwałej pracy przy komputerze to:
Zespół widzenia komputerowego (CVS):
- Zmęczenie oczu i pieczenie
- Suchość oczu
- Zaburzenia akomodacji
- Bóle głowy
Dolegliwości układu mięśniowo-szkieletowego:
- Bóle kręgosłupa (szczególnie odcinka szyjnego i lędźwiowego)
- Zespół cieśni nadgarstka
- Napięcie mięśni karku i ramion
- Problemy z krążeniem w kończynach dolnych
Zaburzenia psychiczne:
- Przewlekłe zmęczenie
- Problemy z koncentracją
- Stres zawodowy
- Zaburzenia snu
Każda literka ma tu znaczenie - te objawy nie pojawiają się od razu, ale rozwijają się stopniowo przy długotrwałej ekspozycji na czynniki uciążliwe.
Obowiązki pracodawcy wobec pracowników przy komputerze
Rozkładając przepisy na części składowe, pracodawca ma następujące obowiązki:
Badania lekarskie:
- Skierowanie na badania wstępne przed dopuszczeniem do pracy
- Badania okresowe co 3 lata (pracownicy do 40 roku życia) lub co 2 lata (powyżej 40 lat)
- Badania kontrolne w przypadku problemów zdrowotnych
Organizacja stanowiska pracy:
- Zapewnienie ergonomicznego fotela z regulacją wysokości
- Monitor na odpowiedniej wysokości (górna krawędź na poziomie oczu)
- Odpowiednie oświetlenie (300-500 luksów)
- Temperatura 20-24°C, wilgotność 40-60%
Organizacja czasu pracy:
- Przerwy 5 minut na każdą godzinę pracy przy ekranie
- Możliwość zmiany rodzaju czynności
- Ograniczenie pracy przy monitorze do maksymalnie 6 godzin dziennie
Jak minimalizować czynniki uciążliwe przy pracy z komputerem
Co to daje w praktyce? Oto konkretne działania minimalizujące zagrożenia:
Ergonomia stanowiska:
- Regulacja fotela - stopy płasko na podłodze, uda równolegle do podłogi
- Monitor w odległości 50-70 cm od oczu
- Klawiatura i mysz na wysokości łokci
- Podpórka pod nadgarstki
Organizacja pracy:
- Zasada 20-20-20: co 20 minut spójrz na obiekt odległy o 20 stóp przez 20 sekund
- Regularne przerwy na rozciąganie
- Zmiana pozycji co 30 minut
- Mruganie oczami dla nawilżenia
Profilaktyka zdrowotna:
- Regularne badania okulistyczne
- Ćwiczenia wzmacniające kręgosłup
- Odpowiednia dieta bogata w witaminy A i E
- Nawilżanie powietrza w pomieszczeniu
Diabeł tkwi w szczegółach - nawet drobne zmiany w organizacji pracy mogą znacząco zmniejszyć oddziaływanie czynników uciążliwych.
Przepisy BHP dotyczące pracy przy monitorze ekranowym
Konkretnie mówiąc, kluczowe akty prawne regulujące pracę przy komputerze to:
- Rozporządzenie Ministra Pracy z 1 grudnia 2023 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy
- Rozporządzenie Ministra Pracy z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy
- Rozporządzenie w sprawie badań lekarskich pracowników z 2019 roku
Każda literka ma znaczenie - nieprzestrzeganie tych przepisów może skutkować karami finansowymi dla pracodawcy oraz problemami zdrowotnymi dla pracowników.
Na co dzień przekłada się to na obowiązek prowadzenia oceny ryzyka zawodowego na każdym stanowisku komputerowym oraz regularne monitorowanie warunków pracy.
Praca przy komputerze, choć pozornie bezpieczna, wymaga świadomego podejścia do czynników uciążliwych. Rozkładając problem na części składowe - prawidłowa organizacja stanowiska, przestrzeganie przerw i regularne badania lekarskie to podstawa zachowania zdrowia w pracy biurowej.
Źródła:
Komputerowe stanowisko pracy, ciop.pl, [dostęp: 2026-03-17].
Praca przy komputerze w przepisach o BHP, poradnikprzedsiebiorcy.pl, [dostęp: 2026-03-17].
Ochrona oczu przed komputerem - jak chronić wzrok podczas pracy przy ekranie, blikpol.pl, [dostęp: 2026-03-17].
Jak ochronić wzrok pracując przy komputerze: poradnik profilaktyki zdrowotnej, gov.pl, [dostęp: 2026-03-17].
Syndrom widzenia komputerowego (CVS), medicover.pl, [dostęp: 2026-03-17].
